Market Access сөздігі: фармакоэкономика

Кәсіби терминдерді түсіндіру

Фармакоэкономика — дәрілік заттар мен медициналық араласулардың құнын және тиімділігін зерттейтін ғылым саласы. Бұл сала баға, тиімділік, қауіпсіздік және өмір сапасы сияқты түрлі факторлардың денсаулық сақтау саласында шешім қабылдауға қалай әсер ететінін талдайды. Фармакоэкономиканың негізгі мақсаты — емдеуде максималды нәтижеге қол жеткізу үшін ресурстарды оңтайлы пайдалану.

Фармакоэкономикалық зерттеулер шығындар тұрғысынан ең тиімді дәрілік заттар мен емдеу әдістерін анықтауға көмектеседі. Бұл денсаулық сақтау жүйесінде қаржыландыру шектеулі болған жағдайда, тиімді және 

қауіпсіз медициналық қызметтерге қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін аса маңызды.

Әлемдік үлгілер

Әлемде фармакоэкономика жаңа дәрілік заттарды бағалау мақсатында кеңінен қолданылады. Мысалы, АҚШ-та тиімділікті бағалау үшін cost-effectiveness analysis (CEA) әдісі қолданылады. Бұл емдеу шығындарын алынған нәтижелермен, атап айтқанда өмір сүру сапасының жақсаруы арқылы салыстыруға мүмкіндік береді. Мәселен, жаңа онкологиялық препараттарды бағалау кезінде зерттеушілер олардың дәстүрлі емдеу әдістерімен салыстырғанда пациенттердің өмір сүру ұзақтығын қаншалықты арттыратынын анықтай алады. Алмұндақайырымдылық ұйымдарының қызметінің тиімділігін бағалау туралы есеп ұсынылған. 

Еуропада, мысалы, Ұлыбританияда Ұлттық денсаулық және клиникалық жетілдіру институты (NICE),жаңа дәрілерді ұлттық емдеу хаттамаларына қосу мақсаттылығын айқындау үшін фармакоэкономикалық бағалаулар жүргізеді.

Ресейлік тәжірибе

Ресейде фармакоэкономика салыстырмалы түрде жақында дами бастады. 2010 жылы жаңа дәрілік заттарға фармакоэкономикалық зерттеулер жүргізу туралы заң қабылданып, бұл денсаулық сақтау жүйесін оңтайландырудағы маңызды қадам болды. Фармакоэкономиканы табысты қолдану мысалдарын антибактериалдық препараттарды бағалау кезінде байқауға болады. Зерттеулеркөрсетті, кейбір жаңа антибиотиктер бағасы жоғары болса да, жұқпаларды емдеуде тиімдірек болуы мүмкін, бұл сайып келгенде жалпы емдеу шығындарын азайтады.

Aston Health мамандары фармацевтикалық компаниялар үшін фармакоэкономикалық зерттеулерді сүйемелдейді және қолдайды. Атап айтқанда, біз келесі бағыттарда жұмыс істейміз:
- медициналық араласуларға, дәрілік заттарды сатып алуға және жаңа технологияларды енгізуге арналған бюджет шығындарын арттыру қажеттілігін негіздеу;
- медициналық көмек стандарттары мен медициналық технологияларды қолдануды бағалау және түзету;
- пациенттер когортасына перспективалы бақылау жүргізу және басқа да жұмыстарды жүзеге асыру.

Фармакоэкономика денсаулық сақтау саласында дәлелді шешімдер қабылдауға ықпал ететін маңызды құралға айналуда, бұл дүниежүзінде де, Қазақстанда да ресурстарды тиімдірек пайдалануға және медициналық көмектің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.